fix
Logo
fix
Nalazite se na Istorija-SRBI_6DO14_VEK
Za dodavanje novih poruka na ovu stranicu kliknite ovdje
Za pregled svih najnovijih poruka kliknete ovdje

srbi_6do14_vek- 103455 - 13.06.2019 : Oklop Visegrad - best (1)

Srbsko oružje


Gnušam se i prostih ljudi i političara kada govore da evroatlantske integracije nemaju alternativu. Zar da oni koji su nas u jednom vijeku tri puta napadali i ubijali, treba ponovo bez grama olova i baruta da nam budu gospodari? A njihovi preci dolazili nasim djedovima da budu najamnici ili radnici u rudnicima ili vojnici, kao što je bila garda Cara Dušana.

Čak se i naše oružje smatralo najboljim, pa su tadašnje velike svjetske sile na svojim dvorovima koristile naše mačeve. Evo i linka na tu temu: klikni ovdje

A danas, svega svoga se stidimo, i smatramo velikim uspjehom da budemo sluge slugama naših djedova!
srbi_6do14_vek- 99142 - 14.01.2017 : Zeljko Tomic Sokolac - best (1)

Srbi su nekada imali i vinovod


Srbija je nekada bila zemlja koja je bila čuvena po proizvodnji vina. U vrijeme cara Dušana postojao je zakon o proizvodnji i prometu vina u okolini Prizrena. On je takođe bio jedini vladar u svetu koji je izgradio vinovod, kojim je iz vinograda i podruma u Velikoj Hoči dopremao vino kroz glinene cijevi dugačke 25 kilometara do svojih carskih podruma u Prizrenu.

U srpskoj literaturi se o tom periodu nigdje se ne pominje rakija, već rujno vino koje se pilo iz pehara i bilo prisutno u svim okolnostima.

Nakon što su Turci zauzeli južne djelova Srbije, naš narod se pomjerao ka severu pa u drugoj polovini 14. vjeka Kruševac postaje glavno vinogradarsko središte.

Za vrijeme turske vladavine u Srbiji je iskrčen ogroman broj vinograda. Postojali su i specijalni odredi konjanika, takozvanih akindžija, koji su uništavali vinograde jer Turcima vjera ne dozvoljava konzumiranje alkohola.

Nakon oslobođenja od Turaka u Srbiji ponovo dolazi do procvata vinogradarstva, koje postaje najznačajnija privredna grana. Po popisu iz 1887. godine, Srbija je imala 81.000 hektara pod vinogradima, što je bar pet puta više od onoga što imamo danas.
srbi_6do14_vek- 90189 - 14.05.2014 : Mihailo Danilovic Majur, sabac - best (1)

Kada je naše Novo Brdo bilo veće od Londona


SRBIJA JE NEKAD BILA CENTAR SVETA! Barem je tako turski istoričar Dursun-beg napisao sredinom 15. veka, opisujući je kao "središte svih zemalja" i "svu kao jedan majdan zlata i srebra". Ovo nije bilo preterivanje.

U prilog tome najbolje svedoči podatak da smo u vreme despota Stefana Lazarevića i njegovog naslednika Đurđa Brankovića zadovoljavali 20 odsto evropske potrebe za srebrom, dok je posle pripajanja Srebrenice taj udeo porastao na čak 35 odsto.

Kao privredni centar naše države pre nego što će pasti u 350 godina dugo ropstvo pod Osmanlijama, posebno se kao majka svih srpskih gradova izdvajalo Novo Brdo na Kosovu u blizini Prištine, koje je despotima godišnje donosilo više od 200 hiljada dukata. Godišnje se prema tome nije moglo vaditi manje od sedam tona, a zajedno sa Srebrenicom i Rudnikom Srbija je proizvodila godišnje 15 tona srebra. Ova i ovakva proizvodnja spasila je italijansku ekonomiju i ugasila tamošnju monetarnu krizu početkom 15. stoleća!

Za vreme cara Dušana Silnog postaje jedan od najvažnijih rudnika imperije, u kome postoji i kovnica novca, a nalazišta su toliko velika da on 1348. godine poklanja Hilandaru 87 kilograma srebra. Ovo nimalo ne treba da čudi: stoleće kasnije, despot Đurađ posle prvog pada Srbije predaje Dubrovčanima na čuvanje 50.000 dukata i skoro dve i po tone srebra!

Nije poznato kada je tačno osnovan ovaj grad, ali se zna da se u istorijskim spisima prvi put pominje 1319. godine, na samom kraju vladavine kralja Milutina. Dubrovački arhiv čuva podatak da je tada Petrus de Bratosti iz Kotora u njemu kupio robinju Dražicu i njenu ćerku Krasnu. Sedam godina docnije Stefan Dečanski obaveštava dubrovačkog kneza da zastupnik trga novobrdskog Luka Lukarević ništa ne duguje.

GRAD NAD GRADOVIMA

Ovaj "grad srebrni i u istinu zlatni", kako ga opisuje Konstantin Filozof, ova "srebrna i zlatna planina" kako ga opisuje važni svedok tog vremena Konstantin Mihailović, rodom upravo iz Novog Brda, ovo ekonomsko i privredno središte koje mletački kartograf fra Mauro velikim masnim slovima podvlači na svojoj karti sveta, imalo je sredinom 15. veka po nekim procenama čak 50.000 stanovnika! Poređenja radi, London je tada imao tričavih 10.000, dakle bio je pet puta manji. Samo je u turskom defteru sa samog kraja ere ovog grada u opadanju upisano postojanje 38 četvrti sa 887 kuća.

Njegova tvrđava nalazila se na bregu na 1.100 metara nadmorske visine, i sastojala se od manjeg Gornjeg i većeg Donjeg grada koji su delili jedan zajednički zid i bili povezani kapijom. U onom manjem bila je smeštena posada i verovatno deo gradske uprave, dok su u većem, gde se danas naziru tragovi zgrada i skladišta, verovatno živeli najuticajniji Novobrđani.

Većina njegovih žitelja ipak je obitavala u varoši oko brega koju su zvali Podgrađe, a koje se širilo oko kilometar na sve strane. Prilazni put tvrđavi, širok tri metra, bio je kaldrmisan. Novo Brdo je bilo toliko golemo da je bilo potrebno sedam crkava ne bi li se zadovoljile duhovne potrebe svih njegovih stanovnika. Najbitnija je bila katedrala, crkva Svete Petke, a postojala je i saška crkva. U samom je središtu Podgrađa bio glavni trg oko koga su bile razmeštene najbitnije javne i privatne građevine.

Možemo samo da zamislimo kako je običnim ili pijačnim danom izgledalo to šarenilo rudara, topioničara, kovača, krojača, sedlara, drvodelja, mesara, kožara, ribara, krčmara, pekara, kujundžija, bojadžija, trgovaca, preprodavaca, seljaka koji su došli da prodaju robu, sveštenika, kaluđera, puškara, grnčara, lekara (postojala je i bolnica) i zografa. Bilo je čak i glumaca, a trojici znamo i imena. U pitanju su Todor Milošević, Vukoje Ivanković i izvesni Milosav čije prezime istorija nije zapamtila. Naši prvi glumci!

Premda je vladar bio neprikosnoven, Novo Brdo je uživalo autonomiju, i njime su upravljali vojvoda kao zapovednik odbrane, knez kao administrator i kefalija. Sitnije sporove su sami rešavali, ali je za krupnije stvari bilo potrebno tražiti mišljenje Veća koje se sastojalo od 12 purgara (od nemačke reči "burger", građanin) i koje je bilo samoupravno telo unutrašnjeg uređenja grada. Zajedno su učestvovali u upravnim i sudskim poslovima i dobijali izvesne prihode, pa čak imali i tržišnu inspekciju. Ostalo je zabeleženo da "vojvoda, knez i purgari slobodno biraju četiri dobra čoveka da nadziravaju i ogledaju prodaju i kupovinu u gradu". Naređanja vlasti građanima je saopštavao putal (od nemačkog "butel), a privatno-pravne isprave pisao inomik. Poznato je da je u gradu bilo i bankara.

Premda su Albanci u to doba bili gotovo bez prisustva na Kosovu i Metohiji (o čemu svedoči turski popis nekoliko decenija kasnije), poslednji je vojvoda slobodnog Novog Brda bio Lješ Span, predstavnik njihovog vlastelinskog roda iz Drivasta.

NOVOBRDSKI RUDARI

Logično, njegovi su prvi stanovnici bili rudari, ali ne samo Sasi koje je u Kraljevstvo Srba prvi doveo kralj Uroš I Hrapavi: većinu su činili naši ljudi koji su ovim zanatom već ovladali. Rudari su bili povlašćeni u ovom mestu: imali su prednost pri nabavci namirnica, a u Zakonu o rudnicima (drugom takvom dokumentu u Evropi, odmah posle nemačkog) daje im se pravo da založe baštinu vlasnika rudnika ako im on na vreme ne isplati nadnice. Ovo je možda i prvi zakonski član o zaštiti prava radnika na svetu!

Od Sasa su, međutim, ostali nazivi poslova: šafar se zvao nadzornik rudnika, valturci su kupovali istučenu i opranu rudu i topili je u kolu (topionici) pa je prodavali, hautmani su nadzornici određenog kopa, plakaoničari ispirači rude, trajbari su radnici na mašini u obliku uspravnog vretena kojom se pomoću upregnutih konja izvlačio veći teret iz jame a koja se zvala rat (od nemačkog rad, što znači točak), furnici su prenosili rudu a foseri su bili obični rudari, po naški "rupnici".

Bili su čuveni u svetu. Vojvoda od Ferare upravo je u njemu tražio majstore za rad u svojim kopovima, a kralj Alfonso Aragonski od Sicilije i Napulja molio despota Đurđa da mu pošalje dobre majstore jer su pronašli rude zlata i srebra ali nemaju nikoga ko zna da ih vadi i prečišćava.

Umešni novobrdski rudari učestvovali su i u opsadi Carigrada, na strani Turaka, kao deo vojske koju je Đurađ Branković morao da pošalje Osmanovim potomcima, a despotove reči da "bez naše pomoći nikada ne bi bio osvojen" odzvanjaju kao kletva kroz vekove.

Plemeniti metali su se ponajviše izvozili na Siciliju, u Abruco, Toskanu, Ankonitansku Marku a posebno u Veneciju, i sve to mahom putem veštih dubrovačkih trgovaca karavanskim putevima prema Republici Svetog Vlaha i prema zetskim lukama. Na tim dugim putovanjima spavalo se po svratištima (motelima), stanovima (pansionima) ali i po manastirima i privatnim kućama.

Grad su Turci dva puta pokušavali bezuspešno da osvoje, 1412. i petnaest godina kasnije. Konačno se predaje 27. juna 1441. godine, kada opsednuti građani "jedu nepristojne i zabranjene stvari", pa čak i svoje ruke samo da se ne predaju Osmanlijama, ali već dve godine kasnije dolazi do oslobođenja.

1455. ponovo pada, posle neispunjenog obećanja sultana Mehmeda II Osvajača da će njegove žitelje poštedeti (među zarobljenicima je bio i gorepomenuti Konstantin Mihailović koji je odveden u janičare, a kasnije pobegao opet među hrišćane i umro u Poljskoj), ovoga puta zauvek u tamu. Želeli smo ovim tekstom ponovo da ga osvetlimo.

Izvor: Telegraf
srbi_6do14_vek- 90052 - 05.05.2014 : Mihailo Danilovic Majur, sabac - best (0)

Srbija pre Nemanjića (1. deo) - Knez Vlastimir


Vlastimir (pre 805 ż oko 851) je prvi srpski knez (arhont) o kome imamo viże podataka u istorijskim izvorima. Vladao je najverovatnije u periodu od oko 830. do oko 851. godine i po njemu se najstarija srpska vladarska dinastija naziva Vlastimirovići.

Vladao je kao de facto suveren vladar, iako je możda nominalno priznavao vrhovnu vlast vizantijskog cara, a njemu su opet bili direktno podređeni vladari ostalih srpskih oblasti. Sredinom IX veka dożao u sukob sa Bugarima predoveđenim Presijamom (836 ż 852) koji su pokużali da potčine sebi prvobitnu Srbiju, ali je Vlastimir tokom trogodiżnjeg rata uspeo da odbije njihove napade i sačuva srpsku samostalnost.

Do danas nisu razjażnjeni motivi bugarskog napada na Srbiju, ali se kao dve glavne hipoteze navodi:

Vlastimirovo odbacivanje vizantijske vrhovne vlasti, żto je pokrenulo Bugare da pokużaju da prożire svoju vlast sa ostalih Slovena i na Srbe

Vlastimirovo savezniżtvo i pomoć Vizantiji tokom njihovog rata oko 846. godine

Posle njegove smrti, vlast je preżla na trojicu njegovih sinova Mutimira, Strojimira i Gojnika.

Vlastimir je pripadao vladarskoj porodici čiji su predstavnici vladali Srbima u doba seobe na Balkansko poluostrvo. Ne może se sa sigurnoćżu tvrditi da je on bio direktni mużki potomak kneza koji je doveo Srbe na Balkansko poluostrvo, ali je zasigurno pripadao njegovoj porodici. Njegov otac je najverovatnije bio njegov prethodnik na polożaju kneza Prosigoj, iako se ni to ne może tvrditi sa sigurnożću.

Iz braka sa nepoznatom suprugom imao je barem tri sina (Mutimir, Strojimir i Gojnik) i jednu ćerku (koju je udao za żupana Travunije Krajinu, sina Belojevog) koji se javljaju u istorijskim izvorima.

Prvi Vladari i Knezovi Srba i Srbije (Sedmi vek-836)

  • Knez Srba Doveo Srbe na Balkan u vreme vladavine Vizantinskog Cara Heraklija (610-641), VII vek-660; ne zna se njegovo ime, umro je 680)
  • Svevlad (660-679, Knez Srbije)
  • Selimir (679-680, Knez Srbije)
  • Vladin (680-700, Knez Srbije)
  • Ratimir (700-730, Knez Srbije)
  • Viżeslav (730-780, Knez Srbije)
  • Radoslav (780-822, Knez Srbije)
  • Prosigoj (822-836, Knez Srbije)

    Vizantijska vlast u Srbiji nije bila jaka i ogledala se u drżanju garnizona u tvrđavama, plaćanju poreza i możda u slanju pratećih odreda caru, dok su lokalni knezovi imali żiroku unutrażnju vlast.

    Teza Stanoja Stanojevića o pobuni

    Pri kraju Vlastimirovog żivota u Srbiji dolazi do stvaranja antivizantijskog bloka među predstavnicima naroda na čijem čelu je svakako stajao mnogobożački element koji je najjače osećao vizantijsku vlast. Kao posledica ovoga dolazi do organizovanja pobune na čije čelo je stao knez Vlastimir. Iz Srbije su proterani hriżćanski misionari i vojne posade čime je praktično stečena nezavisnost. Vizantija je bila zauzeta na drugim stranama (napadom Bugara prevashodno) tako da nije mogla da preduzme niżta ozbiljnije protiv Srbije, na żta su Srbi verovatno i računali kada su podizali ustanak. U prilog ovome ide i činjenica da je gusarenje u Jadranu pojačano, pogotovo od strane Srba iz Neretvljanske oblasti, sredinom IX veka kada se smeżta antivizantijski pokret u Srbiji. Bugari, koji su neżto pre Srba osnovali nezavisnu drżavu, videli su u Srbiji pretnju njihovom cilju da sebi potčine sve Slovene na Balkanu, żto je moglo dovesti do sukoba.

    Izvor: magacin.org
  • srbi_6do14_vek- 89557 - 02.04.2014 : Nedeljko Žugiđć Pale - best (1)

    Sokolac: POBRACI (GREBNICE, BAČVA)


    srbi_6do14_vek- 87453 - 02.12.2013 : Mihailo Danilović Majur, Šabac - best (1)

    Ratna taktika Starih Slovena


    Igor Stamenović: RATNA TAKTIKA STARIH SLOVENA

    Pre nego što se dublje upustimo u razmatranje ratne taktike Starih Slovena, trebalo bi napomenuti da pisanih istorijskih izvora koji donose informacije o toj problematici nema dovoljno da bi se rekonstruisala detaljnija slika. Arheologija, koja često pritiče u pomoć po pitanju istorije Starih Slovena, ovde može pomoći utoliko što daje materijalne ostatke oružja i fortifikacionih objekata, što je izuzetno važno za najraniji period istorije Slovena, odn. za period boravka u prapostojbini.

    Generalno, za život Slovena u tom periodu pisanih izvora gotovo i da nema. Iz materijalnih ostataka vidi se da je prevashodna delatnost Starih Slovena u prapostojbini bila zemljoradnja i stočarstvo. Stoga se može pretpostaviti i da su ratne aktivnosti bile usmerene ka odbrani obradive površine i stoke, ali i osvajanju novih obradivih površina i pašnjaka. Iz perioda od 750. do 500. godine p.n.e. postoje nalazi utvrđenih naseobina prevashodno kružne forme, sa ogradom od kolja i šancem neretko ispunjenim vodom. Primer za jedan takav fortifikacioni objekat je jedan u dolini reke Tjasmin. I u kasnijim periodima (500. do 200. godine p.n.e.) susrećemo utvrđenja slične konstrukcije, samo prostranija i veća. Posojanje utvrđenja u ovom ranom periodu istorije Slovena upućuje na postojanje potrebe za odbranom od napada, a to je moralo da izrodi i određenu taktiku u ratovanju. Kakvu - na žalost, nije moguće reći.

    Postojanje ovih utvrđenih naselja značajno je i zbog činjenice da su Sloveni, ukoliko su i sami gradili utvrđenja, pa ma koliko ona bila primitivnija od rimskih, odn. romejskih, morali da u određenoj meri poznaju taktiku osvajanja utvrđenih naselja.

    Na ratovanje Slovena u znatnoj meri je uticao i dodir sa germanskim narodima - Gotima i Gepidima prilikom njihove seobe u 2. veku. Postoji nekoliko vojnih termina koji su Sloveni usvojili od Germana. Takav je termin "šlem" došao od germanske reči "helm". Usvajanjem ovog termina, Sloveni su mogli usvojiti i šlem kao deo ratne opreme. Još jedan značajan termin je i "troba", odn. truba. Truba je služila za oglašavanje u boju. Termin "pulka", odn. puk, izveden je od germanskog "fulkaz" koji označava grupu naoružanih ljudi. Dakle, Sloveni su dobili termin koji bi jasno definisao grupu vojnika. Ovde treba napomenuti, a to će potvrditi i sama seoba Slovena, da vojnik kod Slovena, kao i inače kod drugih indoevropskih "varvarskih" naroda, nije postojao u smislu profesije. Vojnikom je čovek postojao kada bi prilike od njega tražile da iskoči iz uloge zemljoradnika i stočara i otpočne ulogu ratnika. Tako lako se i vraćao u njegovu osnovnu ulogu, a to je zemljoradnik i stočar. U takvom društvu, gde nema vojske kao profesije, već kao potrebe, posebnih vojnih obuka nije ni moglo biti. No ipak, neke osnovne taktike napada i odbrane Slovenima su bile poznate i u prapostojbini.

    Kao što se moglo videti, sigurnih znanja o ratnoj taktici u prapostojbini nema, već se ta problematika za ovaj najraniji period obrađuje sa stanovišta pretpostavki. Više o ratnoj taktici Slovena možemo saznati za period njihove seobe, kada se javljaju i pisani izvori.

    Prvi upadi Slovena zabeleženi su za vreme Justina I (518-527) i od tada su bili sve češći i češći. Tada se Sloveni suočavaju sa drugačijom kulturom od one na koju su navikli. Sada je trebalo zauzimati gradove i kamena utvrđenja, bez poznavanja sprava za opsadu.

    Značajan izvor za to kako su Sloveni zauzimali grad jeste Prokopije. Interesantno je da on pominje kako Sloveni nikada pre nisu ratovali oko utvrda. Ako se pod utvrdom misli na kamenom utvrđeni grad, onda on i može biti u pravu, mada je i to diskutabilno, ali materijalni ostaci ne idu ovoj tvrdnji u prilog. Videli smo već da je utvrđenja, svakako primitivnijih, sagrađenih od kolja, bilo kod Slovena još u prapostojbini. Ovakva utvrđenja je bilo lakše osvojiti. Ali opet, morala je postojati makar osnovna spoznaja taktike osvajanja utvrđenja. Karakterističan primer za način osvajanja grada od strane Slovena, koji donosi Prokopije, jeste opis osvajanja Topira. Naime, došavši do područja oko grada, veći deo Slovena se posakrivao po neravnom zemljištu okolo. Manja grupa je ispred zidina izazivala Romeje na borbu. Prevareni navodnom malobrojnošću, romejska vojska je izašla iz zidina. Ova manja grupa se dala u beg, navodeći Romeje sve dalje od zidina. Na posletku - Romeji su upali u zamku. Sloveni koji su se bili posakrivali iskočili su iza Romeja, a zatim su se okrenuli i oni koji su bežali. Dalji scenario čitalac već sam može da zamisli. Topir su pokušali da brane sami stanovnici, ali bezuspešno. Sloveni su se uz pomoć lestvica uspeli do gradskih zidina i zauzeli grad. Lestvice nisu opsadna sprava, ali jesu prosta, ipak efikasna, naprava koju Sloveni ovde sigurno ne bi iskoristili da nisu ništa znali o tome kako se savladava utvrđenje.

    Prokopije još na nekoliko mesta govori o ratnoj taktici Slovena. On svedoči da oni često koriste zaklone kao što su "mali kamen ili kakvo drvo, i odatle nasrću na neprijatelja". Prepad iz zasede je očigledno često korišćen.

    Prokopije takođe donosi i informaciju da su Anti (inače narod koji se smatra što sličnim, što identičnim Slovenima) "sposobniji od svih ostalih da se bore na teškom zemljištu". Još jednom nailazimo na potvrdu da slovenski narodi, u ovom slučaju Anti, izuzetno dobro barataju tehnikom korišćenja prirodnih prednosti u borbi.

    I kod Simokate nailazimo na pomen korišćenja prirode kao sredstvo skrivanja. Sloveni su uspeli da 594. godine, prilikom Priskovog pohoda, zavuku neprijatelja dublje u močvarno područje. Uzalud su Romeji pokušavali da isteraju Slovene vatrom - u vlažnom području ona nije od neke koristi. Naposletku su Sloveni izdani i osvojeni, ali ovaj podatak govori o korišćenju prirode u ratne svrhe i da su Sloveni, da se slobodno izrazim, znali kako treba ići protiv neprijatelja.

    I prilikom Petrovog pohoda na Slovene, naredne godine, vidimo Slovene koji se ponovo skrivaju, ovoga puta u šumi. Romejska vojska je ponovo bila nasamarena. Pošla je za Slovenima i zalutala, ostavši bez vode. A kada je napokon uspela da nađe vodu, Sloveni su ih zasuli kopljima i poubijali. Ponovo, Sloveni koriste šumu kao zaklon prilikom ratovanja.

    Svakako najznačajniji izvor za način ratovanja Starih Slovena jeste delo Pseudo-Mavrikija koje nosi naziv Strategikon. Značajno je zbog toga što je pisano od strane vojnika i pisano za vojnike, kao praktični priručnik. Zato se može uzeti kao pouzdano. Čitavo poglavlje u ovom delu posvećeno je Slovenima. Već na početku poglavlja, autor ističe da su Sloveni izdržljivi. Donosi podatak kako Sloveni u ratovanju koriste i skrivanje pod vodom i to koristeći trsku kao cev za disanje. Ovo je bila i neka vrsta kamuflaže pod vodom, jer bi posmatrač sa obale mogao da vidi samo trske. Pseudo-Mavrikije kazuje i kako Sloveni nastupaju u bitci. Navodi da ne poznaju bojnog reda i da se ne pojavljuju na golim i ravnim mestima. To potvrđuje navode Prokopija i Simokate koji su razmotreni. Jasno ističe da oni kada se upuste u bitku "vičući krenu malo napred pa, ako se protivnici poplaše vike, napadaju, ako ne, odmah uzmiču istim pravcem". Tu vidimo da Slovenima nije bila strana taktika zastrašivanja protivnika. Ovde postoji i određeni psihološki aspekt u taktici, na koji ću se vratiti u zaključku. Ovde je bitno da istaknemo da su Sloveni poznavali i ovaj segment borbe.

    Godine 586. usledio je napad Avara i Slovena na Solun. O ovome svedoči delo Čuda (Miracula) sv. Dimitrija. Ovaj izvor donosi izuzetno važne podatke o korišćenju opsadnih sprava kod osvajanja gradova od strane Slovena. Navode se helepoli, gvozdeni ovnovi, bacači kamena i takozvane kornjače. Sada, dakle, vidimo Slovene i Avare kako grad zauzimaju uz pomoć opsadnih sprava, za razliku od ranijih primera. I ne samo to. Nailazimo i na podatak da su Sloveni i Avari pokušali i da premoste vodu, postavivši skelu, da bi provalili u gradsku luku. Ipak, izgleda da Sloveni ovde još uvek ne znaju da rukuju efikasno spravama za opsadu grada. Po rečima autora Čuda, iako su gađali ogromnim kamenjem od zore do sumraka, skoro nijedan kamen nije pogodio sam bedem. Jasno je da je ovo još uvek nova tehnika za Slovene, navikle na malo drugačiji vid osvajanja gradova.

    Drugi način kojim bi Sloveni dopirali do gradova okruženih vodom bio je upotreba čuvenih čamaca načinjenih od jednog debla - monoksila. Ovo se uočava kod napada na Carigrad 626. godine i, ranije, napada na Solun 614 - 616. godine. U ovom drugom slučaju, Sloveni su svoje čamce čak zaštitili sirovim kožama kako ih ne bi pogodile strele i kamenje.

    Čuda sv. Dimitrija II pominju i jednog slovenskog majstora vičnog izradi ratnih sprava od drveta. Ovo se pominje u 677. godini. Dakle, vidimo da su Sloveni za nepunih 100 godina naučili da sami izrađuju opsadne sprave, pa, može se pretpostaviti, i da ih efikasnije koriste. To svakako ne znači da je tu kraj omiljenim im zasedama. One će se još dugo vremena koristiti kao efikasni sistem u ratovanju.

    Iz svega do sada rečenog može se zaključiti da je osnovna taktika u borbi Starih Slovena bila zaseda. Sloveni su, vidi se iz izvora, bili vrlo vešti u skrivanju i pri tome su mogli da koriste i neku vrstu kamuflaže. Upravo zbog toga su i bili u stanju da nadjačaju vojno opremljenijeg i obučenijeg protivnika. Sloveni su jasno znali da koriste i psihološke elemente u borbi, trudeći se da zastraše neprijatelja. I sama taktka skrivanja Slovenima je davala određenu psihološku prednost. Neprijatelj ne može znati odakle da očekuje napad, što mu umanjuje šanse da se efikasno grupiše u trenutku napada, posebno zato što su napadi Slovena preduzimani na prepad. Stavite se u ulogu tog romejskog vojnika zalutalog u nekoj šumi ili močvari, poslatog da se bori protiv neprijatelja koga niti vidi, niti zna gde se nalazi. Prisutno je stanje konstantne napetosti. I u trenutku, bivate opkoljeni gomilom Slovena izniklih iz onoga što ste do tada opažavali kao grm ili drvo. Verovatno biste poželeli da vas momentalno premeste na istok.

    Vremenom su Sloveni počeli da usvajaju naprednije tehnike, pre svega ratne sprave, prvo nevešto rukujući njima, a zatim sve bolje, da bi na posletku i sami počeli da ih prave.

    Taktike koje su ovde opisane, urodile su plodom. Kao rezultat njih, pored ostalih važnih elemenata, Sloveni su uspeli da se nasele u dubinu Balkana, trajno menjajući etnički sastav i kulturu ovog poluostrva.



    Literatura i izvori:
    1. Marija Gimbutas, Sloveni, sinovi Peruna, Beograd 2004.
    2. Vladimir Ćorović, Istorija srpskog naroda
    3. Grupa autora, Istorija srpskog naroda
    4. Vizantijski izvori za istoriju naroda Jugoslavije, Beograd 2007
    srbi_6do14_vek- 86147 - 29.07.2013 : Mihailo Danilović Majur, Šabac - best (0)

    Bitka kod Velbuzda: kada je srpski kralj mogao da Bugarsku pripoji Srbiji


    Kralj Stefan Dečanski podelio je vojsku na dva dela: jednim je komandovao sam, dok je drugi sa najamnicima predvodio njegov sin Dušan, mladi kralj...

    Nije sigurno koje je tačno godine princeza Ana koju neki zovu i Neda, kći kralja Milutina, udata u Bugarsku za Mihaila, sina vidinskog despota. Verovatno je to bilo na razmeđu vekova, krajem 13. ili početkom 14. stoleća, odnosno između 1298. i 1301. godine. Tim brakom potvrđen je mir i stavljena tačka na brojne srpsko-bugarske razmirice tokom decenije ratovanja na severu srpskih zemalja. Prethodno su sukobi na srpsko-ugarsko-bugarskim međama otpočeli još oko 1291. godine, u oblasti Braničeva na Dunavu.

    Rat dvojice srpskih kraljeva, braće Dragutina i Milutina, protiv braničevskih gospodara Drmana i Kudelina završen je pobedom Srba. Oni "prognaše one zlomislenike (koji) odoše posramljeni u pogibli i velikom preziru". Međutim, ovom pobedom ratovanje nije bilo završeno. Usledio je kombinovani pohod vojske Tatara, Bugara i Kumana koja je prodrla duboko u Srbiju, spalila manastir Žiču i bezuspešno pokušala da opljačka Pećki manastir. Ali "da uzmu tamošnje veliko nasledstvo crkve doma Spasova nisu mogli", kaže arhiepiskop Danilo II.

    U odmazdu, srpski protivnapad protegao se čak do samog Vidina na Dunavu, odakle je despot Šišman morao da pred vojskom kralja Milutina beži preko reke. Novi, uzvratni napad Mongola na Srbiju predupređen je mirom između Milutina i kana Nogaja, praunuka Džingis-kana. Nekako u isto vreme despot Vidina oženio se kćerkom srpskog župana Dragoša, dok "ovaj blagočastivi kralj (Milutin) dade kćer svoju (Anu) za Mihaila (despotovog sina), koji posle postade car celoj bugarskoj zemlji".

    Srpska princeza, bugarska carica

    Teško je sa sigurnošću utvrditi od koje je od brojnih žena blagočastivog kralja Stefana Uroša II Milutina poticala princeza Ana-Neda. Može da se pretpostavi da joj je majka bila Bugarka Ana Terter, kći cara Đorđa i Tertera, kojom se Milutin oženio 1284. godine.

    U tom slučaju, Ana-Neda mogla je da ima 13 do 15 godina u vreme kada je kao nevesta stigla u Vidin. Provela je desetak godina kao supruga naslednika despotske časti da bi, nakon smrti njenog svekra, oko 1310. godine, uz muža Mihaila postala i despotica Vidina. Mužu je rodila "dosta dece", među kojom trojicu sinova: Ivana Stefana (oko 1308), Šišmana i Mihaila.
    Najstariji sin je svoje drugo ime (Stefan) očigledno dobio kao znak poštovanja prema slavnoj vladarskoj porodici njegove srpske majke. Prvih godina braka Ana-Neda je živela, u Vidinu, na svom velikaškom dvoru, posmatrajući vode širokog Dunava, i ne sluteći nevolje koje će joj doneti promenljiva sudbina.

    Ali drame i promene u njenom životu, tako česte u vladarskim porodicama toga doba - posebno kod Nemanjića - neće biti samo lične prirode. One će pratiti uspone i padove odnosa srpskog i bugarskog dvora.

    U Srbiji je, energični i nemirni kralj Milutin menjao savezništva, a uz njih i žene. Nakon godina provedenih u osvajanjima na jugu u Vizantiji, Milutin je 1299. godine zaključio mir sa carem Andronikom II. Promenivši savezništvo, otpustio je tadašnju suprugu, Bugarku Anu Terter i oženio se vizantijskom princezom - još detetom - Simonidom Paleologinom. Posle toga došlo je do sukoba, koji je prerastao u dugotrajan rat Nemanjića, oba kralja Milutina i Dragutina.

    Rat dva brata je uz posredovanje njihove majke Jelene (Anžujske) završen primirjem. Ali, nemiri u srpskoj vladarskoj porodici su nastavljeni. Protiv oca pobunio se Milutinov sin Stefan (Dečanski) za šta je surovo kažnjen: bio je delimično oslepljen i s porodicom proteran van zemlje, u Carigrad.

    Uskoro je u Srbiji i u Bugarskoj došlo do još većih promena. Umro je kralj Milutin (1321), nakon čega je nestalo one bliske veze koja je do tada postojala između despotskog para u Vidinu i srpskog dvora. Ogorčena borba oko vlasti između tri princa i pretendenta na srpski presto (Stefana, Konstantina i Vladislava) koja je usledila odmah nakon Milutinove smrti, završena je pobedom Stefana Uroša III (Dečanskog). Vidinski despot Mihailo je u tim sukobima učestvovao posredno: pomagao je Dragutinovog sina Vladislava (II), a ne brata svoje žene, Stefana.

    Ipak, najveće promene u Aninom-Nedinom životu tek su sledile. Godine 1323. u Trnovu je bez potomstva umro bugarski car, mladi Đorđe II Terter. Za novog vladara izabran je carev rođak i najmoćniji velikaš, Mihailo Šišman. Ana-Neda tako je postala bugarska carica. Ali, brzo će uvideti da su sreća i slava u životu vrlo promenljivi.

    Veliki rat

    Prvi korak vodi nekom sudbinskom životnom događaju ponekad počinje još izdaleka. Tako je i Mihailo Šišman još 1324. godine doneo odluku čije posledice su vodile do dramatičnih zbivanja u Bugarskoj i Srbiji mnogo kasnije. Bugarski car je, naime, odlučio da promeni savezništvo, pa je od srpskog prijatelja postao saveznik i zet vizantijskog cara (Andronika III). Istovremeno, promenio je i ženu. Posle više od dve decenije braka, Ana-Neda više nije bila zanimljiva svom carskom suprugu.

    Bila je "zatočena" (verovatno u manastiru ili u nekom zamku udaljenom od prestonice), a kasnije verovatno poslata u Srbiju, kod brata, kralja Stefana Uroša III (Dečanskog). Njeno mesto uz bivšeg muža, a sada vladara, zauzela je Vizantinka Teodora Paleologina, tridesetpetogodišnja udovica ranijeg bugarskog cara (Teodora Svetislava). Ovo je primljeno kao velika uvreda na srpskom dvoru, ne samo za razvedenu caricu Anu, nego i za njenog brata kralja. U jednoj kasnijoj poruci, kralj Stefan (Dečanski) podsećao je sestru na bivšeg muža koji joj je "učinio tolika zla i bezbrojne dosade i koji te je osudio na zatočenje i koji te je lišio časti carske i prestola tvoga".

    Posle pobede Andronika III u vizantijskom građanskom ratu 1328. godine protiv dede Andronika II, koga je pomagala Srbija, nastupile su povoljne okolnosti za blisko savezništvo Bugarske i Vizantije, a protiv Srbije. Cilj oba saveznika bio je da se zaustavi naglo širenje srpske države ka jugu koje je počelo osvajanjima kralja Milutina. Godine 1330. dvojica careva dogovorila su zajednički napad, Andronik II s juga, a Mihailo Šišman s istoka.

    Zaboravivši na "ljubav i sva dobra" koje je nekada dobijao od svog tasta, car Mihailo Šišman "podiže veliki rat" na Stefana Dečanskog "hoteći ozlobiti njegovo kraljevstvo i hvaleći se da će postaviti presto u državi njegova otačestva". Osim bugarsku vojsku, car Mihailo prikupio je Osete (Jase) i Tatare, a dobio je i pomoćnu vojsku od vlaškog kneza Basaraba.


    Da bi predupredio spajanje dve suparničke vojske, Stefan Dečanski naredio je da njegove snage hitno krenu prema Bugarima

    U predgovoru svome Zakoniku car Dušan dao je da se zapiše kako se "podiže na nas 7 careva, u leto 6838, meseca junija 19. dan- svi oni krenuše na nas, hoteći... kao nešto slatko prožderati nas i zemlju našeg otačestva razdeliti sebi i u ropstvo sebi predati".

    Spremala se velika bitka koja će za dugo vreme odlučiti premoć na Balkanu. I sa bugarske i sa srpske strane snage su brojale po oko 15.000 ratnika. "Mi sabrasmo vojnike zemlje otačestva našeg, koje sam ja pripremio za borbu, njih oko 15 tisuća, i svesrdačno podigosmo na nebo ruke naše ka svemogućem Bogu" (car Dušan). Srpski kralj u službi je imao španske, a možda i nemačke najamnike. Hroničar Grigora piše da je u srpskoj vojsci bilo "1000 keltskih (tj. španskih) konjanika koji su se odlikovali veličinom tela, izuzetnom snagom i bili su najbolje izvežbani i iskusni u rukovanju oružjem". Drugi vizantijski hroničar toga doba, J. Kantakuzin, pominje 300 teško oklopljenih Nemaca.

    S izlaskom sunca Stefan Dečanski je naredio "da se skupe svi vojnici srpske zemlje, otačestva svoga, na polje zvano Dobriče; to je polje divno i veliko u mestu zvanom Toplica, jer pripada ka reci Moravi" (Danilov učenik). Srbi su očekivali da će u tom predelu doći do bitke, ali je bugarska vojska izabrala drugi pravac, od Trnova prvo na sever, ka Vidinu, a zatim na jug, kako bi se sastala sa vizantijskom vojskom. Prešavši srpsku granicu, "četiri dana (bugarski car) se zadržao nesmetano pustošeći i pljačkajući neprijateljsku zemlju, sekući drveće i uništavajući polja... " (Grigora).

    Da bi predupredio spajanje dve protivničke vojske, Stefan Dečanski naredio je da njegove snage hitno krenu ka Bugarima. "Stefan kralj vladar Tribala (Srba) videvši da je s obe strane okružen neprijateljskom vatrom, a pošto mu se činilo da neće biti kadar da se i jednom i drugom caru suprotstavi podelivši vojsku, izabrao je radije cara Miza (Bugara) kao suparnika i celokupnu vojsku je krenuo na njega... " (Kantakuzin). Na putu se zaustavio u Crkvi Svetog Đorđa u Starom Nagoričinu.

    "Čuvši da bugarski car došavši sa svojom silom stoji u državi njegovoj u mestu zvanom Zemen, na obali reke zvane Struma, i da pleni okolne krajeve te, i tako požurivši se (kralj Stefan Dečanski) stade blizu njega sa svojim vojnicima, na reci Kamenči" (Danilov učenik).

    Pošto su se dve vojske približile, sklopljeno je kratko primirje. Tokom nekoliko dana trajali su pregovori ali, u stvari, obe strane želele su da dobiju na vremenu, kako bi im pristiglo još vojske.

    Tokom primirja bugarska vojska delimično se raspršila po okolini tražeći hranu i pljačkajući. U subotu, 28. jula 1330. godine, u ranu zoru iznenada se pred Bugarima pojavila potpuno postrojena i za borbu spremna srpska vojska.

    "Sa izlaskom sunca pojavi se i kralj Srbije predvodeći snažnu vojsku, čije je oružje bljeskom zaslepljivalo oči posmatrača" (Grigora). Srpski vrhovni vojskovođa (kralj Stefan) podelio je vojsku na dva dela: jednim delom komandovao je sam, dok je drugi s najamnicima predvodio mladi kralj Dušan.

    I vizantijski i srpski izvori navode da su Bugari bili iznenađeni napadom, iako nije pouzdano utvrđeno da li su Srbi prekršili dogovoreno primirje ili, pak, car Mihailo jednostavno nije očekivao napad toga dana. Bugarski car bio je "u velikom metežu", ali je, ipak, naredio da se vojska na brzinu naoruža i postroji. Uz uzvik "u ime tvoje Gospode, poraziću neprijatelje moje i prognaću ih", Stefan Dečanski naredio je opšti napad.

    Zatrubiše ubojne trube, sudari se oružje s obe strane i konji frkom zarzaše i bio je veliki vapaj. Mladići previsokog kralja (Stefana) na obe ruke streljahu i ništa nisu grešili i počeše se moćno boriti i stojahu krepko, ne razilazeći se jedan od drugog. I tako boreći se bi veliko padanje Bugara i tako odole srpska sila" (Danilov učenik).

    Čini se da bitka nije dugo trajala. Bugarski bojni redovi bili su brzo razbijeni. "Vojnici gospodina kralja gonjahu sile cara Mihaila jedne sekući, druge streljajući, druge bodući, druge ranjene silom vodeći." Hroničari opisuju i reku Strumu koja se "sva izmenila u krv", jer Bugari behu sasecani "kao poljska trava".

    Oplenjeni do gole kože

    Srpski hroničar ističe da se "mladi kralj" (Dušan) "veoma proslavi u ovom ratu". Najjači srpski napad bio je usmeren pravo na mesto gde se nalazio car Mihailo.

    Car Dušan kasnije je zapisao kako "naletesmo na njih i milošću Božjom porazismo sve pobedom velikom na udivljenje svim okolnim carevima i gospodi..."

    On, doduše, navodi i da je lično ubio cara Mihaila ("mačem glavu njegovu uzeh") što, ipak, ne bi trebalo doslovno prihvatiti, jer to ne pominje nijedan drugi savremenik bitke.

    O pogibiji bugarskog cara postoji više priča, ali sve se slažu da je bio teško ili smrtno ranjen u borbi ili tokom bekstva nakon bitke i da je preminuo, bilo na licu mesta, bilo nakon nekoliko dana provedenih u komi, "pošto mu telo nije izdržalo smrtne rane".

    Car Mihailo je po naređenju kralja Stefana sahranjen u Crkvi Svetog Đorđa u Starom Nagoričinu. Ostatak bugarske vojske bio je "najvećim delom posečen, a ostali su se vratili kući oplenjeni do gole kože".

    Vest o velikoj srpskoj pobedi brzo se proširila. Saznavši za rezultat bitke kod Velbužda, vizantijski car Andronik III napustio je pohod na Srbiju. "Vratio se najbrže što je mogao u Carigrad, ne učinivši ništa i ne pretrpevši ništa" (Grigora). Preostali bugarski bojari, na čelu sa carevim bratom, Balaurom, odmah su Srbiji ponudili mir. Neki među njima predlagali su i da Stefan Dečanski bude izabran za bugarskog cara, i da se dve zemlje objedine, što srpski kralj nije prihvatio. Umesto toga, Stefan Dečanski je na bugarski presto postavio svoga sestrića Ivana Stefana, a uz njega vratio i svoju sestru, bivšu caricu Anu-Nedu.

    "I hoteći učiniti krepost i pomoć sestri svojoj, carici Ani... posla ka njoj govoreći: Ustavši idi sa slavom sa sinom svojim na carski presto gde si i pre bila, u carski grad slavni Trnov."

    Bugarska princeza, srpska carica

    Pobeda na Velbuždu bila je jedna od najvećih bitaka srpske vojske na otvorenom polju u srednjem veku. Verovatno je rezultat iznenađenja i većeg podsticaja koji je srpska strana imala u odnosu na Bugare.

    Drugi mogući razlog je postojanje profesionalnog vojničkog jezgra, odnosno stalne vojske (španski i nemački plaćenici) među srpskim trupama.

    Pobeda je označila i početak razdoblja prevlasti srpske države na Balkanu koja je trajala nekoliko decenija. Međutim, dvoje vladara iz kuće Nemanjića - brat Stefan, kralj u Srbiji, i njegova sestra Ana-Neda, carica u Bugarskoj - vrlo su kratko mogli da uživaju u plodovima velike pobede.

    "Nijedna sreća u životu ne ostaje zanavek nepomućena, niti bez zavisti...

    Strašna i žestoka bura digla se na blistavi uspeh kralja (Stefana), preplavivši i potopivši sve što mu je učinilo radost u životu, pa i sam život oduzevši" (Grigora).

    Već u februaru 1331. godine u Bugarskoj zbačen je s prestola i proteran mladi car Ivan Stefan. Carica Ana je s decom pobegla kod brata Stefana Dečanskog, dok je jedan od njenih sinova (Šišman) otišao da traži pomoć kod Tatara. Jedno vreme Ana-Neda živela je u Nišu, verovatno u nadi da će se uskoro vratiti u Bugarsku. Međutim, krajem iste godine desio se prevrat i u Srbiji. Sin Stefana Dečanskog, Dušan, uz pomoć vlastele zbacio je oca sa prestola. Stefan Dečanski je nedugo zatim umro ili je bio ubijen u zatvoru (novembra 1331). Novi srpski kralj uskoro je uspostavio dobre odnose sa bugarskim carem Ivanom Aleksandrom.

    Već na Uskrs 1332. godine dvojica vladara su se i orodila: Dušan se oženio sestrom novog bugarskog cara Jelenom. Ovim su se raspršile sve Anine nade da se vrati na vlast u Bugarskoj. Iste godine ona je sa sinom Ivanom Stefanom otišla u Dubrovnik. Živela je još dosta dugo. Poslednji put se pominje u dokumentima 1346. godine. Bivši bugarski car Ivan Stefan kasnije je živeo u Carigradu i Napulju, gde je izgleda i umro 1373. godine.
    srbi_6do14_vek- 85151 - 21.05.2013 : Mihailo Danilovic Majur, Šabac - best (1)

    Srbija pre Nemanjića (2)


    4. Pavle Branović (917-920)

    Pavle je rođen tokom osme decenije 9. veka, najverovatnije između 870. i 874. godine, kada se uzima da su rođeni prvi srpski prinčevi, koji nose hrišćanska imena (Stefan, Pavle i Petar).

    Njegov otac Bran, bio je srednji sin kneza Mutimira, najstarijeg sina kneza Vlastimira.

    U borbama oko vlasti, koji su zahvatili Srbiju posle Mutimirove smrti 891/892. godine, Pavlov otac Bran je 895/896. godine pokušao da iz Hrvatske osvoji vlast. On je u sukobu sa Petrom Gojnikovićem poražen i zarobljen, nakon čega je oslepljen.

    Bugarsko-vizantijski sukobi početkom 10. veka, uticali su i na političke prilike u tadašnjoj Srbiji. Bugarski car Simeon Veliki je zbacio 917/918. godine svog kuma Petra Gojnikovića sa vlasti, zbog njegovih navodnih veza sa Vizantijom i na njegovo mesto postavio Pavla Branovića, u pokušaju da osigura svoj uticaj u Srbiji. Vizantijski car Roman Lakapin (919-949) je poslao 921. godine vojsku predvođenu Zaharijom Pribislavljevićem, Pavlovim bratom od strica i sinom Mutimirovog najstarijeg sina i naslednika Pribislava da svrgnu Pavla sa vlasti. U borbama koja su usledile, Zaharijine trupe su poražene, a on sam je zarobljen i poslan u Bugarsku, kao zarobljenik.

    Međutim, političke prilike na Balkanu, navele su Pavla da promeni svoju politiku i približi se Vizantiji. Ovaj njegov potez, primorao je Simeona da ponovo vojno interveniše u Srbiji i ponovo izvrši promenu na srpskom prestolu. Na čelu bugarske vojske, on je 921/924. godine poslao nekadašnjeg vizantijskog štićenika Zahariju, koji se nalazio u bugarskoj tamnici. Nije poznato da li je do borbe uopšte došlo, ali je izvesno da je Zaharija uspeo da preuzeo vlast, dok dalja Pavlova sudbina nije poznata.
    srbi_6do14_vek- 85132 - 20.05.2013 : Mihajlo Danilović Majur, Šabac - best (1)

    Srbija pre Nemanjića


    1. Knez Vlastimir ( 805 - 851)

    Vlastimirovići su prva srpska vladarska porodica o kojoj postoje istorijske beleške

    Vlastimir (pre 805 - oko 851) je prvi srpski knez (arhont) o kome imamo više podataka u istorijskim izvorima. Vladao je najverovatnije u periodu od oko 830. do oko 851. godine i po njemu se najstarija srpska vladarska dinastija naziva Vlastimirovići.

    Vladao je kao de facto suveren vladar, iako je možda nominalno priznavao vrhovnu vlast vizantijskog cara, a njemu su opet bili direktno podređeni vladari ostalih srpskih oblasti. Sredinom IX veka došao u sukob sa Bugarima predoveđenim Presijamom (836 - 852) koji su pokušali da potčine sebi prvobitnu Srbiju, ali je Vlastimir tokom trogodišnjeg rata uspeo da odbije njihove napade i sačuva srpsku samostalnost.

    Do danas nisu razjašnjeni motivi bugarskog napada na Srbiju, ali se kao dve glavne hipoteze navodi:

    Vlastimirovo odbacivanje vizantijske vrhovne vlasti, što je pokrenulo Bugare da pokušaju da prošire svoju vlast sa ostalih Slovena i na Srbe Vlastimirovo savezništvo i pomoć Vizantiji tokom njihovog rata oko 846. godine.

    Posle njegove smrti, vlast je prešla na trojicu njegovih sinova Mutimira, Strojimira i Gojnika.

    Vlastimir je pripadao vladarskoj porodici čiji su predstavnici vladali Srbima u doba seobe na Balkansko poluostrvo. Ne može se sa sigurnoćšu tvrditi da je on bio direktni muški potomak kneza koji je doveo Srbe na Balkansko poluostrvo, ali je zasigurno pripadao njegovoj porodici. Njegov otac je najverovatnije bio njegov prethodnik na položaju kneza Prosigoj, iako se ni to ne može tvrditi sa sigurnošću.

    Iz braka sa nepoznatom suprugom imao je barem tri sina (Mutimir, Strojimir i Gojnik) i jednu ćerku (koju je udao za župana Travunije Krajinu, sina Belojevog) koji se javljaju u istorijskim izvorima.

    2. Knez Mutimir (851 - 891)

    Nakon smrti kneza Vlastimira, najverovatnije 851. godine, vlast preuzimaju njegovi sinovi Mutimir, Strojimir i Gojnik. Mutimiru je kao najstarijem pripala vrhovne vlast i centralna oblast, dok su mlađa braća upravljala zasebnim oblastima kao udeoni knezovi.

    Svoju aktivnost na pokrštavanju Srba Vasilije I nije usmerio samo prema Neretvljanskoj oblasti, već prema celoj Srbiji. Primanje hrišćanstva od strane vladarske porodice u Srbiji možemo smestiti između 867, kada je Vasilije I stupio na presto, i 870 pošto Jiriček rođenja prva dva srpska princa sa hrišćanskim imenima, najmlađeg Mutimirovog sina Stefana i Gojnikovog sina Petra koji su prema podacima bili vršnjaci,smešta između 870 i 874. U prilog ovome mogao bi da ide dokument iz 872. u kom papa poziva izvesnog slovenskog kneza Mutimira da se potčini panonsko-sremskoj crkvenoj oblasti čiji je centar bio nedaleko od današnje Sremske Mitrovice zbog čega u ovom Mutimiru mnogi vide Vlastimirovog sina.

    Na čelo Bugarske 880. dolazi Boris koji kreće na Srbiju želeći da osveti poraz svog oca. Vlastimirovi sinovi spremno su dočekali vojsku iz Bugarske i naneli joj još teži poraz u odnosu na onaj koji se desio tri decenije ranije. Ovom prilikom zarobljen je Borisov sin Vladimir sa svim vojskovođama koje su iz sukoba sa Srbima uspeli da iznesu živu glavu na ramenima. Posle ovako teškog poraza Bugarska je bila primorana da sklopi mir i zaključeno je prijateljstvo usled čega su razmenjeni pokloni. Ostalo je zabeleženo da su zarobljenici "molili" Srbe da ih otprate do granice, do Rase, ostaje nam nejasno zbog čega ali je moguće da su se osećali sigurnije da prolaze kroz Srbiju pod pratnjom srpske vojske nego sami, gde su razmenjeni pokloni u ime prijateljstva. Poznat nam je sadržaj Mutimirovog poklona Borisu, koji se sastojao od dva roba, dva sokola, dva hrta i devedeset koža, ali ne i Borisovog Mutimiru na čemu su neki istoričari iz Bugarske temeljili svoju neodrživu tezu o potčinjenosti Srbije Bugarskoj u to doba.

    Neposredno nakon sklapanja mira sa Bugarskom, došlo je, do sukoba među braćom, oko vlasti, iz koga je Mutimir izašao kao pobednik. Mlađu braću je zarobio i poslao bugarskom vladaru na čuvanje, dok je kod sebe zadržao Gojnikovog sina Petra, koji je tada još uvek bio dete.

    3. Petar Gojniković (892-917)

    Petar potiskuje Pribislava (sina kneza Mutimira) sa vlasti nakon jedva godinu dana i on beži u Hrvatsku. Pošto se Petrovom uzurpacijom prestola poremetio redosled nasleđivanja javili su se i drugi srpski prinčevi sa željom da postanu vrhovni kneževi.

    Tri godine posle uzurpacije, dakle 895, na Petra kreće, iz Hrvatske, srednji Mutimirov sin Bran, ali Petrova vojska odnosi pobedu, a Bran pada u zarobljeništvo gde biva oslepljen, po Petrovom naređenju, sa ciljem da ga onemogući da se bori za presto. Strojimirov sin Klonimir 897 kreće iz Bugarske na Petra. U nekoliko borbi uspeo je da pobedi Petrovu vojsku i da zauzme prestoni grad Dostiniku, ali osvajanjem prestonice sukob još nije bio rešen u Klonimirovu korist jer Petar još uvek nije položio oružje zbog čega su sukobi nastavljeni. Prilikom jednog sukoba Klonimir gine, a Petar kao jedini živi princ u Srbiji ponovo dolazi na vlast.
    srbi_6do14_vek- 84723 - 01.05.2013 : Mihailo Danilovic Majur, Šabac - best (3)

    Ispod džamije - crkva


    TEKST I SNIMCI: Miloslav SAMARDžIĆ

    Kada su počeli radovi na gradnji džamije srušene u građanskom ratu 1993. godine, otkriveni su temelji pravoslavne crkve koju su Turci srušili 1530. godine.

    Godina 2002. ostaće zapamćena u srpskoj arheologiji po dva velika otkrića. Najpre su u centru Novog Sada pronađeni ostaci srpskog naselja iz 12. veka, a potom je u centru Bijeljine otkriven veliki broj srpskih nadgrobnih spomenika iz 13. i 14. veka, kao i temelji pravoslavne crkve.

    Do otkrića u Bijeljini došlo je nekoliko dana posle 2. decembra, kada su započeti radovi na obnovi džamije, srušene tokom rata 1993. godine. Čim su bageri zakopali u temelje džamije, videlo se da se ispod nalazi još jedan temelj, kao i da je podzemna osnova džamije napravljena od velikog broja nadgrobnih spomenika, sa natpisima na srpskom jeziku i pismu. Naime, istoriji je davno poznat način turskog osvajanja. U okupiranim krajevima Turci su rušili crkve, ili su ih, što je bio ređi slučaj, pretvarali u džamije. Najpoznatije pretvaranje crkve u džamiju desilo se u Carigradu, a kod nas u Čačku (tj. u srednjevokovnoj Gradini), gde su Turci "preradili" crkvu zadužbinu Nemanjinog rođenog brata Stracimira (skoro četiri veka kasnije, po oslobođenju Čačka, došlo je do obrnutog procesa).

    Bijeljinsko otkriće dokazuje da su sem crkava Turci rušili i groblja, tj. da su zatirali sve tragove osvojene civilizacije. Proces je pratila nasilna islamizacija. A sve to se dešavalo odmah posle 1530. godine, kada su Turci okupirali Semberiju. Sada se već zna da ovo otkriće nije bilo usamljeno. Naime, ispod mnogih džamija, koje se po nalogu međunarodnih upravnika upravo grade u Republici Srpskoj, na mestima džamija porušenih u prethodnom građanskom ratu ż nalazili su se temelji pravoslavnih crkava i nadgrobni spomenici ispisani ćirilicom. Tako je bilo i ispod najpoznatije srušene džamije, Ferhadije, u Banjaluci, čija je gradnja zaustavljena posle velikog otpora građana. Međutim, svi ti spomenici iz vremena pre turske okupacije, sada su netragom uništeni, a njihovo postojanje je skrivano od javnosti. Praktično, jedino se u Bijeljini desilo suprotno, "zahvaljujući nekim dobrim ljudima", kako je to za "Poglede" izjavio mr Mirko Babić, direktor Muzeja Semberije, inače arheolog. Bageri su uklonjeni u poslednji čas, jer je nekoliko kamiona sa starim spomenicima već bilo odneto na otpad. Sada je i taj otpad pod zaštitom, dok ne bude ispitan.

    Međunarodna zajednica je uvažila novo stanje stvari u Bijeljini. Radovi na izgradnji džamije su obustavljeni, a mesto je proglašeno arheološkim nalazištem i stavljeno pod zaštitu policije. Ovo je trenutno najveće arheološko nalazište i u Republici Srpskoj i u Bosni i Hercegovini. Mada je na teritoriji Bosne i Hercegovine, Srbije, Crne Gore i Dalmacije do sada otkriveno oko 70.000 srednjevekovnih nadgrobnih spomenika ż poznatijih pod imenom stećci ż natpisi su očuvani na svega 325. U Bijeljini je već otkriveno devet natpisa, a ima ih najmanje 30-tak, tako da se njihov ukupan broj sada povećava za desetak procenata.

    Značaj otkriću, zatim, daje činjenica što se gotovo svi do sada poznati stari nadgrobni spomenici nalaze u krševitim krajevima, dok je Semberija plodna ravnica bez imalo kamena. To govori da se ovde u predtursko doba nalazilo ne samo veliko, već i bogato naselje. Jer, prema knjizi "Istina o bogumilima" dr Vase Glušca, stećke su gradili bogataši, dok je sirotinja mogla da postavlja samo drvene krstove. Nema sumnje da će se i ovoga puta čuti glasovi kako stećci pripadaju verskoj sekti zvanoj bogumili, a ne pravoslavnim Srbima. To je propaganda stara još od 19. veka, odnosno od knjige katoličkog istoričara Franje Račkog "Bogumili i patereni". O cilju ovakve propagande više nema smisla ni govoriti. Mr Mirko Babić kaže da je broj bogumila u srednjevekovnoj bosanskoj državi uporediv sa današnjim brojem, na primer pripadnika sekte subotara, sa brojem vernika Srpske pravoslavne crkve. Bogumilska sekta prepoznavala se po tome što ne priznaje krst i što ne gradi crkve, već svoje obrede obavlja u kolibama, tzv. hižama, od kojih nijedna nije sačuvana. Svaki od nadgrobnih spomenika otkrivenih u Bijeljini ima krst, a na jednome piše: "Ovde leži Borislav Lučić, kod svoje crkve plemenite".

    Želja građana Bijeljine je da se na ovom mestu otvori arheološki park, a da se za džamiju odredi druga lokacija. Međutim, sada je zbog besparice doveden u pitanje i nastavak arheoloških istraživanja. Prema slovu zakona, ako se pri gradnji otkrije arheološko nalazište, njegovo ispitivanje dužan je da finansira investitor, a to je u ovom slučaju islamska zajednica. O tome, naravno, nema govora, pa stvar preuzimaju Vlada Republike Srpske i Opština Bijeljina. Međutim, oni nisu imali dovoljno novca, pa se Muzej Semberije obratio javnosti tražeći donacije. Pozivamo čitaoce da pomognu koliko mogu.
    srbi_6do14_vek- 80460 - 12.12.2012 : Mihailo Danilovic Majur, Šabac - best (0)

    Dušanov zakonik


    Ovaj Zakonik postavljamo od pravoslavnoga sabora našega, s preosvećenim patrijarhom, gospodinom Janićijem, i svima arhijerejima i kliricima, malima i velikima, i sa mnom, blagovernim carem Stefanom, i sa svima vlastelima carstva mi, malima i velikima. Ovima su zakonima odredbe.

    1. O hrišćanstvu:
    Najpre za hrišćanstvo. Ovim načinom da se očisti hrišćanstvo.

    2. O ženidbi:
    Vlastela i drugi ljudi da se ne žene bez blagoslova od svoga arhijereja, ili da se blagoslove od onih koje su arhijereji postavili izabravši ih za duhovnike.

    3. O svadbi:
    Nijedna svadba da se ne učini bez venčanja, a ako se učini bez blagoslova i upita crkve, takovi da se razluče.

    4. O duhovnoj dužnosti:
    I za duhovnu dužnost neka se svaki čovek pokorava svome arhijereju i neka ga sluša. Akoli se ko nađe sagrešivši crkvi ili prestupivši što bilo od ovoga Zakonika, hotimice ili nehotice, neka se pokori i ispravi crkvi, a akoli se ogluši i uzdrži od crkve i ne ushtedne ispuniti crkvena naređenja, tada da se odluči od crkve.

    5. O proklinjanju hrišćanina:
    I episkopi da ne proklinju hrišćane za duhovni greh; neka pošalje dvaput i triput onome da ga izobliči, a ako ne posluša i ne ushtedne se popraviti duhovnom zapovešću, potom da se odluči.

    6. O jeresi latinskoj:
    I za jeres latinsku, što su obratili hrišćane u azimstvo, da se vrate opet u hrišćanstvo, ako se nađe ko prečuvši i ne povrativši se u hrišćanstvo, da se kazni kako piše u zakonu svetih otaca.

    7. O jeresi latinskoj:
    I da postavi Velika crkva protopope po svima gradovima i trgovima, da povrate hrišćane od jeresi latinske, koji su se obratili u veru latinsku, i da im dade zapovest duhovnu i da se vrati svaki u hrišćanstvo.

    8. O latinskom popu:
    I pop latinski, ako se nađe, obrativši hrišćanina u veru latinsku, da se kazni po zakonu svetih otaca.

    9. O poluveršima:
    I ako se nađe poluverac, koji je uzeo hrišćanku, ako ushte, da se krsti u hrišćanstvo, a ako se ne krsti, da mu se uzme žena i deca i da im se dade deo kuće, a on da se izagna.

    10. O jeretiku:
    I ko se nađe kao jeretik, živeći među hrišćanima, da se ožeže po obrazu i da se izagna, a ko bi ga tajio, i taj da se ožeže.

    11. O duhovnicima:
    I episkopi da postave duhovnike po svima parohijama, i gradovima, i selima. I ti duhovnici da su oni koji su primili blagoslov na duhovništvo od svojih arhijereja, vezati i rešiti, i da ih svako sluša po crkvenome zakonu, a oni duhovnici, koje nisu postavili za duhovnike, da se izagnaju i da ih kazni crkva po zakonu.

    12. O sudu:
    I u duhovnom predmetu svetovnjaci da ne sude, ko li se nađe od svetovnjaka da je sudio u duhovnom predmetu, da plati trista perpera; samo crkva da sudi.

    13. O episkopima:
    I mitropoliti, i episkopi, i igumani da se ne postavljaju mitom. I ko se nađe da je mitom postavio mitropolita, ili episkopa, ili igumana, da je proklet i onaj koji ga je postavio.

    14, O igumanima i kaluđerima:
    Igumani da se ne zbacuju bez učešća crkve. Kao igumani po manastirima da se postave dobri ljudi, koji će dom božji podizati.

    15. O kinovijskom životu:
    Igumani da žive po kinovijama, po zakonu, dogovarajući se sa starcima.

    16. O monażkom životu:
    I na tisuću kuća da se hrani u manastirima pedeset kaluđera.

    17. O kaluđerima:
    I kaluđeri i kaluđerice, koji se postrižu, a žive po svojim kućama, da se izagnaju i da žive po manastirima.

    18. O monaškom postrigu:
    I kaluđeri , koji su se postrigli kao zemljaci iz oblasti te crkve, da ne žive u toj crkvi, nego da idu u druge manastire; da im se daje hrana.

    19. O zbacivanju rasa:
    I kaluđer koji zbaci rase, da se drži u tamnici, dok se opet ne vrati u poslušnost, i da se kazni.

    20. O vračarima, koji tela mrtvih spaljuju:
    I ljudi, koji vradžbinama uzimaju iz grobova, te ih spaljuju, to selo, koje to učini, da plati vraždu, a ako bude pop na to došao, da mu se uzme popovstvo.

    21. O prodavanju hrišćanina:
    I ko proda hrišćanina u inovernu veru, da mu se ruka otseče i jezik odreže.

    22. O crkvenim ljudima:
    Vlasteoski ljudi, koji sede po crkvenim selima i po katunima, da pođe svaki svome gospodaru.

    23. O crkvenom sprovođenju:
    Crkvama da nema sprovođenja (ponosa) osim kada ide kuda car, tada da ga prate.

    24.
    I ako se nađe crkveni upravnik koji je uzeo mito, da se uništi.

    25. O upravljanju crkvama:
    Crkvama da upravlja gospodin car, i patrijarh i logotet, a drugi niko.

    26. O oslobođenju crkava:
    Crkve sve, što se nalaze u zemlji carstva mi, oslobodi carstvo mi od svih rabota, malih i velikih.

    27.
    I crkve carske da se ne podlažu pod crkve velike.

    28. O hrani ubozima:
    I po svima crkvama da se hrane ubogi, kako je upisano od ktitora, a ko ih od mitropolita, ili od episkopa, ili od igumana ne ushrani, da se odluči od sana.

    29. O kaluđerskom životu:
    I kaluđeri da ne žive izvan manastira.

    30. O čupanju crkvenoga čoveka:
    I otsad da nijedna vlast ne počupa kaluđera ili čoveka crkvenoga, i ko prestupi ovo za života i po smrti carstva mi, da nije blagosloven; ako je ko što kome kriv, da ga tera sudom i parnicom, po zakonu, ako li ga počupa bez suda, ili koga udari da plati sedmostruko.

    31. O popovima:
    I popovi baštinici da drže svoju baštinsku zemlju i da su slobodni, a ostali popovi, koji nemaju baštine, da im se dadu tri njive po zakonu, i da je kapa popovska slobodna, akoli više uzme od te zemlje, da rabota crkvama po zakonu.

    32. O ljudima crkvenim:
    Ljydi crkveni, koji drže crkvena sela i zemlje crkvene, a prognali su merophe crkvene ili vlahe, oni koji su razagnali ljude, da se vežu, i da im se uzme zemlja i ljudi, i da ih drži crkva, dokle skupe ljude koje su razagnali.

    33. O sudu ljudi crkvenih:
    Crkveni ljudi u svakoj parnici da se sude pred svojim mitropolitima, i pred episkopima i igumanima, i koja su oba čoveka jedne crkve, da se sude pred svojom crkvom, a akoli budu parničari dveju crkava, da im sude obe crkve.

    34. O selu meropaškom:
    I što su sela meropšine carstva mi po Zagorju i inače, crkveni ljudi da ne idu u meropšine, ni na seno, ni na oranje, ni na vinograde, ni na jednu rabotu, ni na malu, ni na veliku; od svih rabota oslobodi ih carstvo mi, neka rabotaju samo crkvi; ko li se nađe da izagna metohiju na meropšinu, i ogluši se o zakon carstva mi, tome vlasniku da se sve oduzme i da se kazni.

    35. O upravljanju crkvama:
    I predade carstvo mi igumanima crkve da upravljaju svom kućom, i kobilama, i konjima, i ovcama, i svim ostalim, u svemu da su slobodni, što je prilično, uputno i pravično; i kako piše hrisovulj svetih ktitora.

    36. O crkvenom zakonu:
    I da postave po crkvama zakon opštežitijski kaluđerima u manastirima, prema tome kakav je koji manastir.

    37. O mitropolitskom upućivanju:
    I eksarsi svetovnjaci da ne budu, da ih ne šalju mitropoliti po popovima, ni da vode mitropolitske konje po popovima, nego da šalju mitropoliti po dva kaluđera po popovima, da duhovno upućuju i da crkveni dohodak uzimaju od popova, kakav je od baštine.

    38. O ishrani konja:

    I otsad i unapred ždrepci i konji carstva mi da se ne daju crkvama, ni crkvenim selima na hranu.

    39. O vlasteli i vlasteličićima:
    Vlastela i vlasteličići, koji se nalaze u državi carstva mi, Srblji i Grci što je kome dato carstvo mi u baštinu i u hrisovulji, i što drže do svoga sabora, baštine da su sigurne.

    40. O hrisovuljima:
    I svi hrisovulji i prostagme, što je komu učinilo carstvo mi, i što će komu učiniti, i te baštine da su sigurne, kao i ranijih pravovernih careva, da su slobodni s njima, ili pod crkvu dati, ili za dušu ostaviti, ili prodati komu bilo.
    srbi_6do14_vek- 80329 - 10.12.2012 : Mihailo Danilovic Majur, Šabac - best (0)

    Vlastimirovići


    Istorija Srba, dinastija Vlastimirovića
    srbi_6do14_vek- 80195 - 05.12.2012 : Mihailo Danilovic Majur, Šabac - best (0)

    Evropa 814. godine i Srbi u njoj


    srbi_6do14_vek- 79363 - 11.11.2012 : Mihailo Danilovic Majur, Šabac - best (0)

    Konstantin Porfirogen: Lažna istorija koju učimo


    srbi_6do14_vek- 79361 - 11.11.2012 : Mihailo Danilovic Majur, Šabac - best (1)

    Karta Dušanovog carstva


    Pogledajte dobro i ocjenite sami: da li mi svjesno radimo protiv sebe ili da bismo udovoljili nekom drugom?




    Granice Dušanovog carstva - francuska karta
    Granice Dušanovog carstva - francuska arhiva

    Granice Dušanovog carstva - njemačka arhiva
    Granice Dušanovog carstva - njemačka arhiva

    Granice Dušanovog carstva - srpska karta Vikipedija
    Granice Dušanovog carstva - srpska karta objavljena na Vikipediji
    srbi_6do14_vek- 79263 - 08.11.2012 : Mihailo Danilovic Majur, Šabac - best (0)

    Izvori i literatura: Arheologija


    "Liudevitus Siscia civitate relicta, ad Sorabos, quae natio magnam Dalmatie partem obtinere dicitur, fugiendo se contulit" , sto odgovara: ŠLjudevit (knez donje Panonije 822. - prim. Serbdom) ostavivisi grad Sisak, pobeze k Srbima, za koji se narod veli, da poseduje veliki deo Dalmacije).

    Relja Novaković, u svom delu iz 1977, kaže:

  • "...On (franacki hronicar Ajnhard) u svojim Analima opisuje i ustanak panonskog kneza Ljudevita (818-823). U tom svom delu, za nasu istoriju dragocenom, Ajnhard na jednom mestu kaze kako je Ljudevit jednom prilikom pobegao iz Siska i otisao medju Srbe. Po svemu sudeci Srbi su tada ziveli negde u predelu Une, cak mozda i zapadno od nje, sasvim verovatno na podrucju danasnje Like."

    Franjo Rački, hrvatski istoričar, kaže, da kako se rimska provincija Dalmacija prostirala od Jadranskog mora do Panonije, pod tim Srbima, koje pominje franacki analista Ajnhard, smatraju Srbi u Bosni.

    Serbinum

    Srb na Uni se pod tim imenom pominje još u srednjem veku. Serbinum (današnja Gradiška na Savi) čiji je najraniji pomen zabeležen u Ptolemejevoj Geografiji iz 2. stoleća da bi se kasnije pominjao (Itinerarium Antonini, Tabula Peutingeriana) pod većim brojem modifikovanih oblika: Serbinon, Serbinum, Servitium, Seruitio, Servitii, Serbitium. U delu Anonymi Ravennatis Cosmographia iz 7 - 8. stoleća upisano je Serbitium.

    Arheologija

    Đordje Janković, ugledni stručnjak za srednjovekovnu arheologiju, koju predaje na Filozofskom fakultetu u Beogradu:

  • "Za sada ima dovoljno podataka za konstataciju da Srbi od šestog veka žive na takozvanom dinarskom prostoru, znači od Like na Zapadu do Kosova na jugoistoku, iako verujem da ih je bilo i na drugim prostorima."

    Zbog nedostatka pisanih izvora u tom periodu koji bi se doticali te problematike, arheologija se pokazala kao jedina nauka koja može baciti novo svetlo na ovaj problem. U tom slučaju se radi o nalazima iz okoline Bosanskog Grahova (4. vek), a kontinuirana pojava srpskih tragova je u periodu od VII do IX veka, po nalazištima na Dalmatinskom Kosovu (Vrbnik, Ramljane, Uzdolje), u ličkoj župi Srb, na području severno od Knina, zatim između Gračaca i Korenice, a na jugu od Svilaje i Drniša do Zelingrada. Južno od pomenutih teritorija je živelo neko nama nepoznato slovensko pleme.

    Franačko carstvo, svojim napredovanjem, istiskuje iz ovih krajeva Srbe. Posle zaključenja Ahenskog mira, 812. godine, Srbi su izgubili predele zapadno od Dinare i Une. Tada se, pod franačkom vlašću, javljaju Hrvati u Ravnim Kotarima. (Đorđe Janković, Arheološki spomenici Srba zapadno od Drine i Une, rezime). Takva situacija, u vreme Ahenskog mira, je svakako vrlo slična onoj koju je zatekao i opisao Porfirogenit u svom delu.

    Letopis Popa Dukljanina, 7. vek

    LPD je Srbiju podelio na dva dela, i to ovako:

    "Surbiam autem quae et Transmontana dicitur, in duas divisit provinciam: unam a magna flumine Drina contra occidentalem palagam usque and montem Pini, quam et Bosnam vocavit, alteram vero ab eodem flumine Drina contra orientalem plagam usque ad Lapiam et Šad paludem LabeatidemĆ, quam Rassam vocavit".

    Dakle, LPD Bosnu i Rašku naziva zajedničkim imenom Srbija, što jasno pokazuje jedinstven srpski nacionalni identitet.

    Kralj Budimir (Svetopelek) je podelio zemlju prema geografskim karakteristikama i narodima na dva osnovna dela, na Primorje (Maritima) i na Zagorje (Transmotana). Ovo Zagorje on naziva još i Surbia. Kao granice Bosne data su dva, na izgled, jasno formulisana podatka: Drina i Mons Pini.

    U istočnu granicu, Drinu, gotovo da niko ne sumnja, ali je traženje Borove planine (Mons Pini) izazivalo a i sada izaziva velike teškoće. To što se jedan broj naučnika složio da bi Borova planina mogla biti danasnja Borova glava u predelu gornjeg Vrbasa ne mora da znači da je problem Borove planine rešen i da sad znamo tačnije gde je zapadna granica Dukljaninove Bosne odnosno Surbije. Pre svega, zaboravlja se da je Dukljanin geografski položaj Primorja (Martima) odredio rekama koje teku sa planina i uticu u more (Jadransko) a da je to Primorje, koje on deli na gornju i donju Dalmaciju, odnosno na Belu i Crvenu Hrvatsku, zamišljao od Valvadina (Vinodola) do Bamblone (Drača). Kada su se naučnici opredelili za Borovu glavu zamišljajući pod tim položaj Dukljaninove Borove planine kao da su zaboravili da je on rekao da Surbija zahvata čitavo Zagroje, znači celo područje koje se pružalo sa one strane planina koje su razdvajale Primorje od Zagorja, što bi moralo značiti i Vinodolsko Zagorje. Kad bismo se ograničili na Borovu glavu u izvornom toku Vrbasa značilo bi da bismo sasvim zanemarili veliki prostor između Vrbasa i Kupe, koji Dukljanin uključuje u Surbiju, odnosno u njen zapadni deo - Bosnu. Posebno je pitanje da li je Dukljanin bio u pravu kad je taj prostor uključio u Surbiju, odnosno u Bosnu, jer nam ništa ne kaže na osnovu čega je dao ovakav opis Surbije. U svakom slučaju, ne možemo taj prostor zapadno od Vrbasa odbaciti dok se ne uverimo da ga je Dukljanin bez osnove uključio u Surbiju. Dakle, dok god se ne dokaže da zapadno od Borove glave ne postoje ili nije postojala nikakva druga Borova glava, Borova planina ili slično ne možemo tvrditi da se Dukljaninova Surbija prostirala na zapadu, preko Bosne, samo do Borove glave u predelu gornjeg Vrbasa."

    De Administrando Imperio, 10. vek

    Ako ovom dodamo jos da i Porfirogenit, 200 godina stariji od Dukljanina, tvrdi da Lika, Krbava i Gacka čak ni u njegovo vreme nisu ulazili u sastav ni geografske ni političke Hrvatske, već da te tri oblasti "njihov ban samo drži pod svojom vlašću", možemo sa pravom pretpostaviti da se i do 10. veka sačuvalo znanje da su Lika, Krbava i Gacka još i ranije sačinjavale ili posebno područje sa posebnim nazivom ili su pre uključivanja u hrvatsku državu pripadale nekom drugom plemenskom sastavu. Iako ni posle ovoga ne možemo reći da smo dokazali nešto nepobitno, ostaje i dalje upadljivo da car te tri oblasti ne zamišlja u sastavu Hrvatske, koja pripada Primorju, da Ljudevit iz Siska beži među Srbe, koje pre svega treba tražiti u predelu Srba ili gornje Une a da su uopšte Lika, Krbava i Gacka u Ljudevitovo i Bornino vreme sačinjavale područje koje po svemu sudeći nije tada bilo u političkoj zavisnosti od Primorske Hrvatske. Ako bi se sve ovo moglo potvrditi drugim argumentima, došli bismo do zaključka da bi se sa Krbavom, Likom i Gackom sasvim poklapao prostor gotovo do Kupe, što bi značilo i vinodolsko Zagorje, pa bismo možda mogli zaključiti da Dukljanin nije bez osnove čitavo Zagorje podveo pod jedan politički ili etnički pojam, pod Surbiju.
  • srbi_6do14_vek- 78526 - 28.10.2012 : Mihailo Danilovic Majur, Šabac - best (0)


    Jovan I. Deretić: 52. Srpske dinastije Jablanovići i Hranići




    Gianantonio Boman:

  • "I Serbgli con la scorta di Zvonimiro,ovvero Svetimiro,lor Capitano avanzarono il furor della armi nei paesi appartenenti ai Re della Prevalis ,e s'impadronirano della Bosna"

    Dakle ovo je jedan izvod iz teksta u kojem se govori, kako je Srpski Vojvoda Svetimir i posle Srpski Kralj, pokupio vojsku u Bosni sa kojom je konačno 641. godine razbio Avare i izbacio ih iz srpske zemlje preko Save i Dunava...

    No o Bosni, kao centralnoj srpskoj zemlji ima i pre i posle puno pisanih tragova da je to bio centralni i neodvojivi deo Srbije. No ovde ćemo se baviti, banovskom lozom Jablanovića, koja je vladala u Bosni od postavljenja prvog Bana Stefana I Jablanovica, koga je kao najuglednijeg vlastelina na svom dvoru u Skadru, srpski kralj Bodin postavio i poslao u Bosnu za bana. Inače Jablanovići su iz okoline Trebinja i po Orbiniju i Lukaricu oni su od najranijih pomena bili i rođaci sa Nemanjićima, a kao što vidimo i ovo ime Stefan se dosta puta ponavlja i kod jednih i drugih, no i kasniim udadbama i ženidbama ove dve loze su orođavane više puta.

    Znamo da je Bodin vladao Srbijom od 1085-1111, te da je postavio Stefana za bana Bosne, isto u Rašku je postavio Volkana i Marka, isto tako u zna se da su Bosnom do 1180. godine vladali ban Stefan Jablanović i njegov sin ban Borić. Nešto ranije će u Raškoj biti postavljen 1120 za župana Uroš, koji je bio knez Ljubomira, područje između Trebina i Neuma. Od ovoga Uroša su Nemanjići.

    Ban Borić je potukao Mađare 1163. godine, zapravo kralja Stefana III naslednika kralja Bele, kojeg su Mađari doveli do Rame, jer je bio slep, pa je dobro poznato da je taj Bela bio u svoju titulu uključio i kralj Rame.

    Borić je potukao i Vizantijskog kralja Manojla Komnina, a pomogao je i Nemanji oko preuzimanja prestola i pobede nad srpskim kraljom Radoslavom.

    Godine 1180 dolazi na presto jedan od najuglednijih bosanskih banova ban Kulin Jablanović, on je bio sin bana Borića, i vladaće Bosnom zapravo biti njen upravnik do 1204. godine. No ovi banovi nisu vladali Zahumljem i Trebinjem niti primorjem ni ostrvima, jer su tamo vladala Nemanjina braća knez Miroslav i Konstantin zvani Stanimir.

    Srpska titila "ban" nije bila nasljedna, osim kod ovih Jablanovića, kod njih je to bilo nasljedno zbog toga što su bili rod sa Nemanjićima, a verovatno te loze su se još od pre dobro poznavale, pošto su iz istog kraja. Ban je čisto vojna titula i to mu je kao vojni upravnik ili neka vrsta gubernatora.

    Srbija je bila uređena zemlja i radi lakše uprave, bila je čak i pre rimskog osvajanja podeljena na banate. Tu su bile još i županije kao i kneževstva, od seoskih pa do većih, koji su zahvatali čak i čitave okgruge, kojima su vladali srpski vlastelini, i ove titule su bile nasledne.

    Najveći ugled među svim banovima Srbije uživao je Kulin Ban. On je imao nekih čarkanja sa Mađarima, no Bela je spremao pohod ali nije napao Bosnu. Njegov naslednik Imre upao je u Zahumlje, ali ga je potukao i proterao srpski vojvoda Perdika. Međutim tog Imru je potukao i u Sremu Nemanjin naslednik Kralj Stefan Prvovenčani.

    Ove mađarske kraljeve za napad na srpske zemlje nagovarao je papa Inoćentije III, i kao i uvek Mađari su izvršavali naredbe papa i Vatikana, pogotovu kad su bili u pitanju srpske zemlje i krajevi.

    U Bosni je posle Kulina Bana vladao njego sin Stefan II 1204-1232, a njega je nasledio njega sin Ninoslav 1232. Ono što je vrlo važno jeste da su sva ova naslestva prelazila direktno sa oca na sina.

    U ovo vreme u Bosni se pojavljuju Bogumili i oni su jedna pravoslavna sekta, katolici i nisu pravili razliku između njih i pravoslavaca i jednim imenom su ih zvali Jeretici. Oni su čak izabrali i svog verskog poglavara u vreme bana Stefana II 1223. godine.

    Ban Ninoslav je bio veliki vojskovodja i on je porazio Mađare 1235. godine, a posle smrti Bana Helmanije Poljena, kralj Vladislav Nemanjić mu je dao na upravu i ovaj banat. On je postavio svog brata Sebislava za vladara Usore i okolnih krajeva.

    Kralj Stefan Vladislav je dao titulu "veliki ban" Ninoslavu i on se okitio sa njom, što je vrlo važno jer se iz ovoga vidi da su ovi banovi bili podčinjeni srpskom kralju i on ih je unapređivao kao i smenjivao. Kraljeva rezidencija je bila u Skadru.

    Posle smrti bana Ninoslava, na njegovo mesto je došao njegov rođak Prijezda. Ovaj Prijezda je bez ičijeg pitanja prešao na katoličku veru i narod se pobunio i odmah ga smenio, što se iz ovoga vidi da je u Bosni bilo pravoslavlje i da se podnosilo sa Bogumilima, dok su smatrali katolicizam pogrešnom verom i neprihvatljivom, kao i večitim neprijateljima Madjare i sve one druge koji su bili za širenje katolicizna.

    Narod je na presto za bana doveo Prijezdinog sina Stefana III.
  • Idi na stranu - |1|2|