Sekcija: Aktuelno
Nedeljko Zugic-Pale - clanak mjeseca
Sebi fabrike, narodu višak nemanjaPolitičari koji su narod uveli u aprsurdan rat, ratujući u stilu pođi-stani-odustani, nakon potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, kojim je Srpsko Sarajevo pripalo Federaciji Bosne i Hercegovine, održavali su jalove tribine na kojima su ubjeđivali narod da ostanu, a u isto vrijeme su iseljavali sve fabrike sa tih prostora. Jedini političar koji je izašao pred narod i rekao da ga politički vrh Republike Srpske vara, bio je Ratko Adžić, predsjednik Srpske opštine Ilijaš. Zaprijećeno mu je da će biti likvidiran. Čovjek je odbrzao u Beograd, jer je znao o kakvoj mafiji se radi. Oni naivniji, kao što je primjer Vogošće i Ilidže, održavali su mitinge za ostanak. Bila je to, zapisao sam tada, kolektivna smrrt sa odloženim djelovanjem. Narod se počeo seliti: Zogom čarne boje sarajevske duge, zbogom roso blistavoga sjaja, zdravo kratka ruko tuđeg zavičaja… Političari su govorili narodu: “Napustite svoja ognjišta, dobili smo državu, ponesite sa sobom nazive sela…ulica, pa čak i saobraćajne znakove…” Bila je to lopovska oligarhija s Pala. Po kliskoj i sniježnoj stazi, sa lapatljivim snijegom koji nije prestajao, izlazili su Srbi: Ilijaša, Hadžića, Ilidže, Rajlovca, Vogošće, Novog Sarajeva, Centra… Išli su: nigdje, nikome, nikuda… Čekala ih je kratka ruka tuđeg zavičaja (imam i ta istraživanja). Dok je “raja” pakovala najnužnije, stvari za prvu pomoć u izbjeglištvu, i sa suzama se opraštajući od zavičaja, ne vjerujući da ih iza Trebevića, gore na Palama i negdje dalje, čeka život dostojan čovjeka, dotle su političari razmišljali drugačije. Po njima prioritet je bio iseliti mašine, postrojenja, cijele fabrike rastavljene na dijelove, pa čak i ogradu postavljenu oko njih (zlu ne trebala). Danonoćno su demontirana postrojenja, odvožena u svim pravcima… i ko zna kud. Preko noći su mijenjana sjedišta moćnih firmi, demontira se “Koka Kola” iz Hadžića, “Sprind”, “Orao”, “Famos”, “Energoinvest”, “Tas”, “Pretis”, “Lasta”, “Ćilimara”, “Šumaprodukt”, “Pak Centar”, “Tvornica specijalnih ventila” iz Blažuja, i sve što se zadesilo, a moglo je biti od koristi nalogodavcima iseljavanja. Mnogi radnici pomenutih preduzeća nisu mogli ni povjerovati da će izmještanje istovremeno biti i njihov kraj. Demontirane mašine i oprema kratko su se zadržli na prostorima Lukavice, Mokrog i Sokoca. Pravac njihovog trnsporta je uglavnom Srbija i Crna Gora. Pojedini rukovodioci iseljenih firmi oglušili su se od naredbi Karadžića i Kraišnika i spriječili transport za Srbiju, odnosno montiranje pojedinih firmi na lokalitetima gdje nezadovoljavaju uslovi za njihovo normalno funkcionisanje. Poslije silnog ubijeđivanja direktora Milana Price sa tadašnjim čelnicima RS, VZ “Orao” iz Rajlovca preseljen je u Bijeljinu, gdje je montaža izvršena. Da bi imali “potpunu” kontrolu nad pomenutom firmom, Karadžić i Krajišnik imenuju svoje ljude u Upravni odbor VZ “Orao”. Između ostalih i guslara Kostu Plakalovića (bivšeg ratnog predsjednika Opštine Srpski Stari Grad, i predratnog mehaničara “Orla”), da prati i koriguje rad “neposlušnog” Price. Zahvaljujući direktoru “Intala” iz Ilijaša Velimiru Bajiću, firma je prenešena u Miliće i jedna je od dislociranih firmi u RS koja uspješno posluje. Remontni Zavod Hadžići je dislociran u Bratunac, koja na jedvite jade posluje, uz česte štrajkove. Narod i radnici koji su došli iz Hadžića, vezujući se uz ovu fabriku, ozračen tugom i uranijumom, ima najveću stopu smrtnosti u RS, ali i šire. Mašine iz sarajevskih fabruika, nije rijedak slučaj, propadale su po livadama, a najužasniji primjer je fabrika “Koka-kole” iz Hadžića. Za nju su izliveni temelji na kojem je izidano dva-tri reda cigli. Preko toga je izrastao korov, a opština Hadžići (pošto ne postoji, ali za njeno nepostojanje je garancija Republika Srpska), treba da plati oštetu “Koka-koli”, jer su joj ukrali fabriku. A ona je prodata u Srbiju. Direktor te fabrike je bio Ratko Radić, ratni predsjednik Srpske opštine Hadžići. Prije nekoliko godina je umro, a za sudbinu fabrike niko ništa ne zna. Fabrika bicikla “Lasta” sa Ilidže je dislocirana u Lukavicu, pod šatore, da bi se razmontirala, kako bi njene dijelove lakše prebacili u Srbiju. Iz Vogošće je izmještena fabrika automobila “Folcvagen”. Odveženo je 2000 novih automobila i 1000 u dijelovima. Za njihovo prebacivanje bio je zadužen Momčilo Mandić i tadašnji povjerenik za Srpsku opštinu Vogošća, Nikola Poplašen. Iz Vogošće je dislocirana Tvornica ležajeva, prvo na Sokolac, zatim Višegrad, odatle u Bileću, da bi završila u Srbiji. O sudbini i poslovanju ove fabrike se vrlo malo zna. Iz Rajlovca je dislocirana Fabrika za proizvodnju peciva “Sprind”. Danas su vlasnici ove fabrike privatnici, da im ne spominjemo imena, kada se zna svaki trag. Možda bi o tome mogao više reći bivši predsjednik opštine Rajlovac Jovo Božić, ali ko će ga stići? Iz rajlovačke opštine su nestale vrlo kvalitetne mašine za štampanje. Na teritoriji današnjeg Srpskog Sarajeva su dislocirane fabrike “Famos”, “Energoinvest” sa Stupa. Sve vrlo teško posluju, skoro nikako, a radnici po godinu dana ne dobivaju plate. Iz “Famosa” je nestao uređaj za kaljenje mašina, vrijedan nekoliko miliona maraka. Bolje upućeni kažu da se nalazi u beogrdskom IMT (u Rakovici). Sa područja ratnog Srpskog Sarajeva dislocirano je oko 150 fabrika. To je najveća poslijeratna pljačka o kojoj niko ne vodi računa. Kako bi i vodio kada običan čovjek u besudnoj i kriminalizovanoj državi i ne postoji. Od toga su se pojedinci obogatili, prodajući ili prisvajajući društvenu imovinu vrijednu milionima maraka. Sebi su prisvojili fabrike, a narodu su ostavili višak nemanja ili butik za kratke rukave. Raspukni zemljo da u nju narod propadne s tugom! Bože oprosti narodu koga je vlast upotrijebila do neupotrebljivosti. |
