fix
Logo
fix
Nalazite se na Forum-Najnoviji
Za dodavanje novih poruka na ovu stranicu kliknite ovdje

djukanija - 9914 - 19.06.2006 : Rade - best (0)

Crna Gora - Istorija


Montenegro

Piše: Tomas Fleming

Kad sam kazao prijateljima da pišem ovu knjigu, čuo sam skoro uvek iste reči: Zašto je Amerikanac odlučio da napiše knjigu o istoriji Crne Gore? Odgovarajući na to pitanje, dajem dva razloga: Prvi razlog je da Crna Gora ima važnu i zanimljivu istoriju; drugi je zbog toga što je takozvani crnogorski identitet najnovije oružje međunarodne zajednice protiv srpskog naroda.

Ko su Crnogorci? Prvi je odgovor da su Srbi. Oni govore isti jezik, dele istu religiju, ponosni su na zajedničke pobede i oplakuju iste poraze. Crnogorci su, bez sumnje, naročita vrsta Srba, ali to isto možemo da kazemo i o Srbima iz Krajine, iz Vojvodine, iz Bosne.

Punih pet stotina godina istorija i geografija odvajale su Crnu Goru od Srbije, ali uprkos tome skoro da nije bilo moguće razlikovati Crnogorce od njihovih srpskih suseda u Hercegovini. Nije bilo trenutka kada crnogorske vođe sebe nisu smatrale Srbima i kada nisu videle svoju borbu za nezavisnost kao deo celokupne srpske borbe.

U prvim danima Duklje i Zete srpski vladari nisu imali za cilj uspostavljanje nezavisne vlasti, već su - poput vladara u Raškoj - Mihajlo Višević i Jovan Vladimir pokušavali da stvore sveobuhvatnu srpsku državu. Vladari Zete su i uspeli u tim nastojanjima: i Stefan Vojislav i njegov sin Mihajlo vladali su Raškom, a ako je verovati predanju, i Nemanjići vode poreklo od njih.

Borba Crnogoraca protiv Turaka predstavlja jednu od najzuvišenijih epopeja hrabrosti i odanosti koje istorija poznaje. To je nepobitna činjenica, a ako se jezik crnogorskog heroizma ponekad čini žiteljima Londona pa čak i Beograda staromodnim i preteranim, greška je do Londona i Beograda. Crna Gora je bila svetlo slobode i hrišćanstva kroz mračne vekove islamskog divljanja Balkanom i tradicija crnogorskog otpora otomanskom jarmu trebalo bi da objedinjuje sve Srbe čak i danas.

Nosioci tog otpora, isprva, bila su nezavisna crnogorska plemena koja su priznavala duhovni i politički autoritet cetinjskog vladike, da bi Crna Gora na kraju postala država pod vođstvom Petrovića. Iz ove dinastije nije potekao ni jedan vladar, od Vladike Danila do Kralja Nikole, koji nije bio srpski rodoljub. Ova lojalnost je naročito izražena kod dva najveća Petrovića - svetog Petra Cetinjskog i Petra Petrovića Njegoša.

Podela u Crnoj Gori

Najvažniji zadatak sa kojim se dinastija Petrovića suočila bilo je ujedinjenje Crne Gore. Podela unutar zemlje je bila veoma duboka: najdublja je bila geografska podeljenost koja je razdvajala primorski deo od zaleđa. U prvim vekovima posle propasti Rimskog Carstva, gradovi poput Kotora i Budve ostali su pod kontrolom Grka i Latina, i čak kada je moć Imperije opala, ovi su gradovi ostali pod snažnim uticajem stare civilizacije. Evo paradoksa vrednog pomena: tek pod ujedinjenom srpskom srednjevekovnom državom Primorje je postalo srpsko i samim tim crnogorsko, a nakon kolapsa srpske kraljevine bilo je pod vlašću Venecije, Turske, Austrije, Francuske - ali ne i Crne Gore sve do kasnog devetnaestog veka, kada je Crna Gora učestvovala sa Srbijom u ratovima za oslobođenje.

Zbog svog položaja, Kotor i Budva su uvek bili pod uticajem prekomorskih sila, a posle sloma nemanjićke države bili su uvučeni u mletačku orbitu. Mnogi Srbi duž južne jadranske obale postali su katolici, ali su se skoro do kraja devetnaestog veka izjašnjavali kao Srbi rimokatoličke veroispovesti, pa su čak kao takvi identifikovani i na nadgrobnim spomenicima na katoličkim grobljima. Nažalost, propaganda katoličke crkve iz Hrvatske preobratila je te Srbe u veštačke Hrvate i ti isti nadgrobni spomenici koji svedoče o srpskom nasleđu oskrnavljeni su od strane savremenih katolika koji su zaboravili i svoje srpsko poreklo i pouke svoje vere.

Bokelji su "Crnogorci" samo utoliko što su Srbi i dele istu istoriju svog naroda. Ne postoji bokeljska "rasa", kao što ne postoji posebna "crnogorska rasa". Celokupna Crna Gora - kao i ostali deo Balkana - etnička je mešavina: Iliri, Dačani, Kelti, Rimljani, Grci, nekoliko slovenskih naroda, Mlečani, a da i ne govorimo o Turcima, ostavili su genetske otiske prstiju u regiji. Evidentno je da su Srbi najvećim delom slovenski narod kako u kulturi tako i po etničkom karakteru. Pa ipak, čiste rase ne postoje na Balkanu. Takve rasne teorije pripadaju albanskim i hrvatskim piscima naučne fantastike koji se pretvaraju da su Sarmati ili Iliri, Goti ili Bog bi znao šta još.

Pravi osnivač crnogorskog nacionalizma bio je hrvatski rasista Ivo Pilar, koji je pisao pod pseudonimom "Sudland". Prema njegovoj teoriji, Crnogorci su zapadni, čak latinski narod, sasvim poseban od Srba koji su utonuli u stagnaciju Pravoslavne crkve i Vizantije. Dvojica političkih aktivista poreklom iz Crne Gore posli su Pilarovim stopama: Sekula Drljević i Sava Marković, koji je pisao pod imenom "Stedimlija". Njih dvojica su postali plaćeni agenti Ante Pavelića i dele odgovornost ustaškog režima zbog genocida nad Srbima - i Crnogorcima. Drljević je igrao ključnu ulogu u namamljivanju crnogorskih četnika u klopku i njihovoj likvidaciji od strane ustaša. Njega je ubrzo potom stigla zaslužena osveta, a Marković je kasnije postao zaštićeni saradnik Miroslava Krleže u Leksikografskom zavodu u Zagrebu. Umro je u dubokoj starosti, uživajući dobro zasluženu Titovu penziju. Ove ideje danas predstavljaju zatrovani izvor crnogorskog nacionalizma.

Spoljašnji uticaj

Balkanske rasne teorije nisu domaći proizvod; one su prvi put stvorene od strane habsburskih propagandista i stratega u okviru njihovih napora za podelu Srba. "Samo sloga Srbina spašava", možda je najtužniji nacionalni moto koji je ikada postojao, zato što su Srbi u toku svoje istorije uvek bili podeljeni. Trajna politika Vizantije, Venecije i Turske, bila je da nađe lokalne saveznike koji bi pomogli u pokoravanju Crne Gore i ostalih srpskih zemalja.

Austro-Ugarska je u toku devetnaestog i ranog dvadesetog veka stalno kovala zavere za odvajanje Bosne i Hercegovine od Srbije; podržavala je Bugare u Makedoniji i Albance na Kosovu, i trudila se svim silama da iskoristi slabosti i sumnje Kneza Nikole kako bi održala netrpeljivost između njega i njegovog zeta, srpskog Kralja Petra.

Pored toga, turski osvajači i njihovi muslimanski crnogorski saveznici neprekidno su nastojali da privuku pojedina plemena na svoju stranu. Napetost između Srbije i Crne Gore i u samoj Crnoj Gori, stvorila je ozbiljnu slabost na kraju Prvog svetskog rata i u ranim godinama Jugoslavije, i stanje sveopšte zbunjenosti kada je izbio Drugi svetski rat. Ovo je bio jedan od najstrašnijih perioda u crnogorskoj istoriji.

Kao što svi znamo, početkom devedesetih ponovili su se događaji iz četrdesetih, kada su krajinski Srbi, još jednom, predati brutalnom zagrebackom režimu; Srbi iz Bosne i Hercegovine bivaju gurani pod vlast muslimanima, a Srbi sa Kosova predati su Albancima na milost i nemilost, da budu pljačkani, proterivani i ubijani. Posle svega došlo je vreme za završni udarac: oživljavanje crnogorskog separatizma.

Naučio sam jednu prostu činjenicu dok sam proučavao istoriju ovog herojskog naroda: kad god su Crnogorci bili deo iste države sa ostalim Srbima, bili su u stanju da se brane od agresora, ali kada su bili odvojeni od svoje braće, postojao je rizik od potpadanja pod uticaj neke od velikih sila: Vizantije, Turske, Venecije, Austrije, a možda, ovih dana, i NATO pakta ili Amerike.

Na završetku, želeo bih da iznesem svoje mišljenje: Vreme je da Srbi prestaju da predaju svoje zemlje. Srbi treba danas da zadrže Crnu Goru i, sutra, da se vrate na Kosovo, u Bosnu i u Krajinu.




Idi na stranu - |listaj dalje|